Iedereen wil SpaceX, OpenAI en Anthropic. Maar moet u dat ook?

2026 is een grand cru jaar voor nieuwkomers op de beurs. SpaceX tekende zopas voor de grootste beursgang ooit, terwijl OpenAI en Anthropic in de wachtkamer staan voor het najaar. Samen zullen deze drie bedrijven wellicht evenveel kapitaal als het bpp van Japan vertegenwoordigen (!), ’s werelds vierde grootste economie. Wat doet zo'n tsunami aan geld met de markt? En heeft het ook een impact op uw andere beleggingen?

1. Wie trekt wanneer naar de beurs?

Als alles volgens plan verloopt, zullen drie van de grootste private bedrijven ter wereld dit jaar naar de beurs trekken. Op 12 juni maakte SpaceX (Starlink en xAI) al zijn ouverture. Het was de grootste beursgang ooit en de marktkapitalisatie oversteeg op de eerste dag al 2.000 miljard dollar (bron). Ter vergelijking: dat vertegenwoordigt de waarde van alle goederen en diensten die de hele Spaanse economie in één jaar voortbrengt (bbp).

OpenAI - bekend van ChatGPT - diende in juni een dossier in bij de Amerikaanse beurswaakhond. Het mikt op een notering tegen het najaar en een waardering van ongeveer 850 miljard dollar (bron).

Anthropic, de maker van Claude, was enkele dagen eerder met zijn aanvraag voor een beursgang. De notering staat gepland voor oktober. Na een kapitaalronde van 65 miljard dollar wordt het bedrijf momenteel gewaardeerd op zo’n 965 miljard dollar (bron).

2. Komen die aandelen automatisch in de meeste trackers?

Voor wie in trackers belegt, is de rechtstreekse impact van deze mega-IPO’s momenteel nog miniem. Het is dus niet zo dat deze bedrijven onmiddellijk alle populaire trackers zullen domineren.

De reden zit in de manier waarop veel indexen rekenen. Ze wegen een bedrijf volgens zijn vrij verhandelbare aandelen, de zogenaamde free float. SpaceX bracht bijvoorbeeld ‘maar’ zo'n 85 miljard dollar aan stukken op de markt (bron). Stel dat SpaceX meteen in de S&P 500 zou worden opgenomen, dan zou het gewicht in de index minder dan 0,5% bedragen (bron).

De free float zal natuurlijk wel met de tijd toenemen. Na het eerste kwartaalrapport van SpaceX in augustus of september vervalt de zogenaamde lock-up periode; vroege investeerders mogen (niet: moeten) dan al 20% van hun aandelen op beurs brengen en verkopen. Extra schijven mogen verkocht worden op een later tijdstip, of zodra de koers een bepaald percentage boven de uitgifteprijs uitstijgt (bron).

Maar zelfs dat betekent niet dat SpaceX snel in de populaire S&P 500 zal worden opgenomen. Die index vereist vier kwartalen winst op rij (bron). OpenAI, Anthropic en SpaceX verbranden nog volop geld. Een snelle opname in de S&P 500 is daar (wellicht) uitgesloten. Als u in generieke trackers belegt zoals de S&P500 of MSCI World, hoeft u dus niet te verwachten dat deze megabedrijven meteen grote posities in deze trackers zullen innemen.

Het verhaal is iets genuanceerder voor wie bijvoorbeeld een tracker op de Nasdaq 100 heeft. Verschillende indexbouwers hebben namelijk de opnameperiode versneld. Nasdaq kortte de wachttijd in tot 15 handelsdagen. FTSE Russell ging zelfs naar vijf dagen (bron). Eenmaal opgenomen in de index, koopt u de aandelen onrechtstreeks mee. U beslist daar niet zelf over. Wie liever niet rechtstreeks in de aandelen zelf belegt, maar wel graag al wat blootstelling heeft, kan die straks krijgen via verschillende trackers met een sterke focus op technologie.

3. Zuigen deze IPO's geld weg uit de rest van de markt?

Er speelt nog een effect. Geld is niet oneindig. Om miljarden in SpaceX (en straks in OpenAI en Anthropic) te steken, verkopen sommige beleggers andere posities. Vaak zijn dat bestaande groei- en techaandelen. Daardoor kan er tijdelijk druk ontstaan elders in de markt.

Dat zagen we bijvoorbeeld gebeuren met verschillende ruimtevaartaandelen tijdens de beursgang van SpaceX (Virgin Galactic kelderde met 30% - bron). Reken dus niet altijd op een rimpelloze beurs rond deze noteringen. Bij de beursgang van OpenAI en Anthropic is het best mogelijk dat andere aandelen (tijdelijk) onder druk zullen komen.

4. ‘Iedereen’ wil erbij zijn. Maar moet u dat ook?

Populaire beursgangen kennen vaak een spectaculaire start. SpaceX bewees dat met een koersstijging van 19% op dag één en 20% op dag twee.

Tussen 1980 en 2024 stegen IPO’s op de Amerikaanse beurs gemiddeld 18,9% bij hun debuut (bron). In jaren dat beleggers goedgezind zijn, kan die winst op de eerste dag zelfs veel hoger uitpakken. Tijdens de piekjaren van de dotcomzeepbel was de gemiddelde koerssprong op de eerste dag uitzonderlijk groot: 72,1% in 1999 en 56,3% in 2000. Ook 2020 (41,6%), 2021 (32,1%) en 2022 (48,9%) waren opmerkelijke jaren dankzij enkele fors gehypte IPO’s (DoorDash, Airbnb, Snowflake) (bron).

De grote vraag is of IPO’s blijvend goed presteren ná die eerste euforie. Hier biedt onderzoek een ontnuchterende blik. Beleggers die een IPO-aandeel kopen op de eerste handelsdag en het lange tijd bijhouden, zijn gemiddeld minder goed af dan de markt. Veel IPO’s behalen over 3 à 5 jaar een lager rendement dan vergelijkbare bestaande aandelen of indexen (bron). Die historische gemiddelden zijn natuurlijk geen garantie voor de toekomst: SpaceX, OpenAI en Anthropic kunnen op termijn het tegendeel bewijzen.

5. Is dit de nieuwe dotcomperiode?

De vergelijking met 1999-2000 dringt zich op. Toen joegen beleggers elke nieuwe internetbelofte de hoogte in. Periodes waarin veel (grotere) bedrijven naar de beurs trekken, gaan vaak hand in hand met euforie.

Het schoolvoorbeeld blijft Cisco. In maart 2000 werd het even het waardevolste bedrijf ter wereld. Het aandeel noteerde toen met een koers-winstverhouding van rond de 130. Daarna stortte het met bijna 90% in. Cisco haalde zijn piek van 2000 pas 25 jaar later opnieuw (bron).

Op basis van een verwachte jaaromzet van ongeveer 18 miljard dollar en een beurswaardering van zo'n 2.500 miljard dollar (situatie 16 juni 2026) waarderen beleggers SpaceX op ongeveer 139 keer de jaaromzet. Dat is naar de meeste maatstaven extreem hoog: Nvidia wordt gewaardeerd op 21,5 keer de jaaromzet, Microsoft op 12,3 keer en Apple op 6,8 keer (bron). De prijs van het aandeel is bij SpaceX vooral een claim op de toekomst, en geen cijfermatige reflectie van het verleden. Cisco was geen slecht bedrijf en de omzet bleef jarenlang stijgen. Alleen was de prijs die beleggers op dat moment betaalden veel te hoog. Staan SpaceX, OpenAI en Anthropic straks een herhaling van 2000 te wachten? Niet noodzakelijk. Na het barsten van de dotcombubbel bleek een groot deel van de bedrijven inderdaad gebakken lucht, maar een ander deel - denk aan Amazon - bleek uiteindelijk nog te conservatief gewaardeerd.

Toch is de markt vandaag niet zorgeloos. Ten eerste zijn de investeringen in AI-infrastructuur een veelvoud van de telecominvesteringen rond 2000. Nooit eerder spendeerde Big Tech zo veel geld aan infrastructuur als vandaag. De grote jongens zullen dit jaar samen zo’n 800 miljard dollar investeren; in 2024 was dat nog 260 miljard dollar. Hun cashberg slinkt en de grootste techbedrijven geven dit jaar zo’n 135 miljard dollar aan schuldpapier uit. Al die uitgaven moeten zich ooit terugverdienen. Hetzelfde gaat op voor SpaceX (bron).

Ten tweede is er het concentratierisico. Het intussen failliete Nortel was in de dotcomperiode goed voor 38% van de belangrijkste Canadese aandelenindex. Het eens zo dominante Nokia vertegenwoordigde op een bepaald moment 60% van de Finse markt. En onlangs nog kelderde de Zuid-Koreaanse beurs, die gedomineerd wordt door twee chipfabrikanten, in enkele dagen met 15% als gevolg van onrust onder beleggers over AI. De top 10 aandelen in de S&P 500 maakten recent bijna 40% uit van de totale marktkapitalisatie, een niveau dat niet meer gezien is sinds 1965. Vandaag hebben negen van deze bedrijven bovendien een link met het populairste thema op de markten: AI (bron).

Ten derde zijn er zorgen rond kringloopfinanciering. Nvidia investeert in OpenAI, OpenAI koopt rekenkracht, en die draait grotendeels op Nvidia-chips (bron). Anthropic en Alphabet (Google) huren voor miljarden aan rekenkracht bij SpaceX (bron). Enzovoort. Critici vrezen dat dit de omzet en waarderingen kunstmatig opblaast.

Conclusie? De beursgangen van SpaceX, OpenAI en Anthropic zullen ongetwijfeld een nieuw hoofdstuk openen voor de technologiesector. Maar een spectaculaire introductie is nog geen garantie op een even spectaculaire langetermijnprestatie. Wie zich laat meeslepen door de hype, dreigt veel te betalen voor verwachtingen die misschien pas jaren later of nooit worden ingelost. Aan de andere kant waren ook Amazon, Nvidia en Meta ooit dure groeiverhalen waarvan velen vonden dat de waarderingen ontspoord waren.

Voor de meeste beleggers is er hoe dan ook geen reden om hals over kop hun strategie om te gooien. Diversificatie, discipline en een langetermijnvisie blijven belangrijker dan het najagen van de nieuwste beurslievelingen. De geschiedenis leert dat niet elke trein waarop iedereen wil springen, ook de trein is die uiteindelijk het verst rijdt.

8 zaken om te overwegen als u wil instappen

• Lees het prospectus voordat u instapt in een nieuw aandeel.
• Gebruik een limietorder bij nieuwe noteringen. Nieuwkomers schommelen vaak heftig op dag één. Met een limietorder bepaalt u zelf uw maximumprijs.
• Bepaal vooraf hoe groot uw positie mag zijn. Voor doorsnee beleggers blijven individuele aandelen best beperkt. Vraag uzelf af wat u zou doen als het aandeel 30% terugvalt.
• Beleg enkel geld dat u kunt missen voor een periode van minstens vijf jaar. Beleg eventueel gespreid in de tijd.
• Blijf alert rond het aflopen van de lock-up. Een vers aanbod zet de koers vaak onder druk.
• Overweeg een gelijkgewogen index als tegengewicht. Klassieke trackers zoals de S&P 500 leunen zwaar op Big Tech en AI-reuzen. Een gelijkgewogen variant spreidt dat risico. Besef wel dat u dan deels tegen de markt in belegt.
• Spreid over sectoren, regio's en thema’s. Eén thema mag uw portefeuille niet domineren.

Liever belegd blijven zonder keuzestress?

Bij Keytrade Bank kunt u kiezen voor vermogensbeheer vanaf 15.000 euro of kunt u overwegen omperiodiek te beleggen, zonder u te laten leiden door het sentiment van de dag.