Waarom u uw rekeninguittreksels best bewaart

Papieren rekeninguittreksels in ringmappen bewaren? Voor de meeste Belgen is dat verleden tijd. Alleen: veel mensen denken dat hun digitale bankafschriften eindeloos beschikbaar blijven. Maar na tien jaar verdwijnen ze vaak voorgoed. En dat kan vervelende en dure gevolgen hebben …

Ruim 90% van de Belgen ontvangt niet langer rekeninguittreksels op papier (bron). In de plaats daarvan kunnen ze hun afschriften via hun app of online banking raadplegen. In België kan u tot tien jaar in de tijd teruggaan om opzoekingen te doen.

Banken zijn wettelijk verplicht om rekeningafschriften gedurende die periode bij te houden. Maar na die tien jaar worden ze verwijderd omwille van privacywetgeving (GDPR). Veel Belgen denken nochtans dat hun rekeningafschriften eindeloos digitaal beschikbaar blijven. Maar alleen in het geval van een gerechtelijk onderzoek mag een bank ze langer bewaren.

Waarom u best uw uittreksels downloadt en bewaart

1. Extra erfbelasting voorkomen voor uw nabestaanden

Stel: u verkoopt uw woning voor 250.000 euro, of een familielid laat u een mooie erfenis na. Door de jaren heen spendeert u het geld aan een mooie mobilhome en vakanties. Maar vier jaar nadat de som op uw rekening stond, overlijdt u. Het merendeel van dat geld staat niet langer op uw rekening. Alleen gaat de fiscus er nog steeds vanuit dat u het geld op het moment van overlijden nog steeds bezat.

De belastingdienst werkt namelijk met een ‘wettelijk vermoeden van eigendom’. Dit betekent dat wanneer er bewijs bestaat dat u binnen de vijf jaar vóór uw overlijden eigenaar was van een grote geldsom, de fiscus ervan uitgaat dat die som nog steeds in uw nalatenschap zit. Uw erfgenamen moeten dan bewijzen dat het geld werd uitgegeven, bijvoorbeeld met facturen, betalingsbewijzen of rekeninguittreksels. Hebben ze geen bewijzen? Dan wordt het bedrag belast alsof het er nog was.

Voor erfgenamen betekent dit niet alleen dat ze de kosten dragen om rekeninguittreksels op te vragen bij de bank – wat duur en tijdrovend kan zijn – ze lopen ook het risico op extra erfbelasting als ze het bewijs niet kunnen leveren. U kunt uw erfgenamen dus helpen door rekeninguittreksels, uitgaven en facturen zorgvuldig bij te houden.

2. Geschillen bij erfenis vermijden

Naast het ‘wettelijk vermoeden van eigendom’ is er nog een aspect waar erfgenamen mee te maken krijgen: de zogenaamde ‘fictieve massa’. Bij het afwikkelen van een nalatenschap stelt de notaris deze fictieve massa samen. Dat is de waarde van de totale nalatenschap op het moment van overlijden, vermeerderd met alle schenkingen die u tijdens uw leven deed, verminderd met de schulden. Die fictieve massa dient ook als basis om te bepalen of alle erfgenamen hun wettelijk deel hebben gekregen. Alleen: om die berekening correct te maken, moet duidelijk zijn welke bedragen u wanneer aan wie hebt geschonken.

Zonder rekeninguittreksels wordt dat snel vaag. Was die overschrijving een schenking of een lening? Ging het om een eenmalig bedrag of om meerdere betalingen? En aan wie precies? Als erfgenamen hierover van mening verschillen en er geen objectief bewijs is, kan dat leiden tot discussies en soms zelfs juridische procedures. Belangrijk: er geldt ook geen tijdslimiet. In principe telt élke schenking mee, ook schenkingen van 20 of 30 jaar geleden. Wat betekent dit praktisch? Stel dat u 25 jaar geleden 50.000 euro schonk aan een van uw kinderen. Bij uw overlijden wordt dit bedrag geïndexeerd en in principe bijgeteld bij uw nalatenschap om te bepalen of alle kinderen hun rechtmatig deel krijgen. Maar als het bewijs er niet meer is, kan dat leiden tot geschillen.

3. Gesplitste aankoop bewijzen

Families kiezen soms voor een gesplitste aankoop van vastgoed. Ouders verwerven het vruchtgebruik, kinderen de blote eigendom. Op papier een elegante techniek: bij het overlijden van de ouders dooft het vruchtgebruik uit en worden de kinderen automatisch volle eigenaar, zonder bijkomende erfbelasting.

Maar die fiscale vrijstelling geldt niet automatisch. De fiscus aanvaardt ze alleen als vaststaat dat de kinderen hun deel - de blote eigendom - effectief zelf hebben betaald. En net daar loopt het soms mis.

Zonder sluitend bewijs kan de belastingadministratie stellen dat de ouders in werkelijkheid ook de blote eigendom financierden. In dat geval wordt het voordeel herkwalificeerd als een verkapte schenking.

Ook hier zijn rekeninguittreksels cruciaal. Ze tonen zwart op wit wie welk bedrag betaalde (al dan niet eerst via een schenking) wanneer en van welke rekening. Jaren of decennia later zijn ze een bewijs dat de structuur correct werd opgezet.

4. Oorsprong van vermogen bewijzen

Banken zijn wettelijk verplicht om grondige inspanningen te leveren in de strijd tegen witwaspraktijken. Zowel banken als de fiscus stellen daarom steeds vaker vragen aan particulieren over de afkomst van een bepaalde geldsom, bijvoorbeeld wanneer u een grote som wil beleggen of een woning koopt met eigen middelen.

Stel dat een bepaald bedrag al ruim tien jaar op uw rekening staat, maar u kunt slechts tien jaar teruggaan met uw uittreksels, dan is het moeilijker te bewijzen dat u dat geld zelf bijeen heeft gespaard.

5. Uw inkomsten en uitgaven motiveren bij een belastingcontrole

Bij een belastingcontrole kijkt de fiscus niet alleen naar uw inkomsten, maar ook naar uw uitgaven. In normale omstandigheden kan de administratie tot drie jaar teruggaan, te rekenen vanaf 1 januari van het aanslagjaar.

Maar dat is geen absolute grens. Bij een vermoeden van fraude, bij onduidelijke geldstromen of bij complexe en buitenlandse constructies kan die termijn worden opgetrokken tot zeven of zelfs tien jaar.

Vraagt de fiscus waar bepaalde uitgaven of stortingen vandaan komen, dan moet u dat kunnen staven. Zonder documenten wordt al snel gesuggereerd dat het om niet-aangegeven inkomsten gaat. Met duidelijke rekeninguittreksels kan u eenvoudig aantonen dat het om spaargeld, een verkoop, een terugbetaling of een schenking ging. Dat maakt het verschil tussen een korte controle en een lange, onaangename discussie.

Praktische tips voor het bewaren van uw rekeninguittreksels

• Download afschriften jaarlijks Maak er een gewoonte van om op het einde van het jaar al uw uittreksels als PDF te downloaden en op te slaan. Zet een jaarlijks terugkerende reminder in uw agenda.
• Gebruik een digitale kluis De gratis Izimi-kluis van het Belgische notariaat laat u documenten veilig bewaren en doorgeven aan erfgenamen. Alternatieven zijn USB-sticks of clouddiensten.
• Maak back-ups Bewaar belangrijke documenten op minstens twee locaties: bijvoorbeeld één USB-stick en één back-up in de cloud.
• Let op bij het afsluiten van een rekening Vraag vooraf alle uittreksels op. Eens gesloten, verliest u meestal alle toegang. Sommige banken rekenen hoge kosten voor het opvragen van uittreksels als u niet langer klant bent.

Uw afschriften downloaden?

Log in op Keytradebank.be, selecteer uw rekening en download uw rekeninguittreksels